+  -  Çap 

"Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın ölkə ərazisində yaşayan türk soylu xalqların nümayəndələri üçün imzaladığı qərar Şengen vizasına oxşar, ona bənzər bir sistem kimi qəbul edilə bilər. Düzdür, burada söhbət ölkələrarası sərbəst gediş-gəlişdən çox, əmək və peşə hüquqları üçün imkanlar yaradılmasından gedir. Bütün halda məlum qərar olduqca əhəmiyyətli, türk dünyası arasında inteqrasiyanı daha da sürətləndirəcək bir addımdır”.

Bu fikirləri Newscenter.az-a “Azərbaycanlıların və digər Türkdilli Xalqların Əməkdaşlıq Mərkəzi” ictimai birliyinin (ATXƏM) sədri İlham İsmayılov Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın türk əsilli şəxslərin Türkiyədəki statusu haqqında sərəncamını şərh edərkən deyib. İctimai birlik sədri qeyd edib ki, sözügedən sərəncam Türkiyə ərazisində yaşayan türk soylu xalqlara bir sıra üstünlüklər verir:

“Belə ki, onlara Türkiyədə işləmək və peşə icrası hüququ verir. Məlumat üçün qeyd edim ki, bəzi Şengen ölkələri də vizaya əsaslanaraq iş icazəsi də verir. Bu qərar həm də türk dövlətləri arasında mədəni və iqtisadi inteqrasiyanı daha da sürətləndirəcək. Nəticə etibarilə digər türk dövlətləri ilə Türkiyə arasında ortaq kimlik güclənəcək. Əgər Türkiyənin bu qərarı Türk Dövlətləri Təşkilatı (TDT) daxilində digər üzv ölkələr tərəfindən də tətbiq olunarsa, bu zaman “Türk Şengeni” kimi işləyə biləcək bir sistem formalaşar. Bu, türk dünyası üçün strateji dərinliyi olan tarixi addım ola bilər”.

ATXƏM sədri deyir ki, Türk Şengeni qurulsa, ortaq elektron viza sistemi, Türk dövlətləri arasında diplom və sənəd tanınması, əmək icazələrinin qarşılıqlı tanınması, təhsil mübadiləsi və ortaq universitetlərin yaradılması, mədəni və texnoloji pasportların tətbiqi (məsələn, ortaq “Türk kimlik kartı”) kimi məsələlər də qısa müddətdə reallaşa bilər”.

İlham İsmayılovun sözlərinə görə, bu kimi qanunvericilik addımları təkcə türk dövlətləri və türk soylu icmalar arasında mədəni, sosial və iqtisadi bağları gücləndirmir, eyni zamanda insanlar iş, təhsil və yaşayış baxımından daha çox seçimlərə malik olurlar:

“Xarici türk işçilərinin, peşəkarların Türkiyəyə axını iş gücü resurslarını genişləndirə bilər, texniki və ixtisaslı işçilərin köçü investisiyaya, layihələrin icrasına və iqtisadi fəaliyyətlərə təkan verər. Bundan başqa Türkiyədə yaşayan türk soylu xalqların nümayəndələrinin “Əcnəbi” statusundan çıxması, hüquqların bərabər olması, sosial hüquqlarda tətbiq edilən ayrı-seçkiliyin azalması deməkdir. Bu, həmçinin türk dövlətlərindən gələn şəxslərin Türkiyədə daha rahat yaşaması üçün bir çərçivə yaradır.

Ümumilikdə, bu qərar Türkiyənin türk dövlətləri ilə strateji əlaqələrini gücləndirmək, türk dünyasında liderlik rolunu artırmaq baxımından önəmli addımdır. Belə tədbirlər həm daxildə, həm də bölgədə Türkiyənin təsirini artırır”.

Qeyd edək ki, Türkiyə Prezientinin imzaladığı sənəd əsasən, türk soylu icmalara aid olan şəxsləri, Azərbaycan, Qazaxıstan, Qırğızıstan, Türkmənistan, Özbəkistan, Şərqi Türküstan, Ahıska, Qaqauz, Krım kimi icmalar əhatə edir.

Bu şəxslərə Türkiyədə peşə və sənətlərini sərbəst şəkildə icra etmək, dövlət və ya özəl sektorda işə qəbul imkanlarının genişləndirilməsi nəzərdə tutulur.

Bundan sonra Türk soylular Türkiyədə “əcnəbi” kimi deyil, öz vətənlərindəki kimi yaşama, işləmə imkanına sahib olacaqlar.

Süleyman

newscenter.az